Home      O gradu      Informacije      Turizam      Galerija      Obrazovanje      Sport      Forum

Manastir Papraća

Papraca, najveca manastirska crkva u Bosni i jedna od najvecih u srpstvu podignuta je zaista na istaknutom i zivopisnom mjestu. Manastir je u kraju kojim od starine vode putevi koji spajaju Birac tj. srednju Bosnu sa dolinom Sprece i dolinom Drine.

 Turskog vremena put je isao od Srebrenice na Caparde zaobilazeci manastir a na Capardama se vezivao za put Zvornik-Tuzla. Za vrijeme austro-ugarske okupacije Bosne, bio je izgradjen drum Vlasenica-Sekovici-Caparde ali je i taj drum zaobilazio manastir iduci kroz selo Dzanojevice. Tek 1915.godine je izmjenjena trasa i drum je proveden neposredno kraj manastira. Sama amanastirska crkva i manastir su izgradjeni na jednoj kratkoj i plecatoj kosi pod Borogovom. Zbog takvog polozaja crkva je vidna iz velike daljine cemu doprinosi i to sto oko manastira ima sasvim malo sume. Po selima oko manastira zive izmjesani pravoslavni i muslimani ali su pravoslavni u vecini. Ispod manastira je nekoliko kuca muslimanskog roda Feradbegovica doseljenih iz Budima koji su ranije bili begovi. Takodje sudeci po imenima nekih okolnih potoka tu je nekad bilo i katolika najvjerovatnije u rano tursko doba.
O imenu Paprace nema nista narocito da se kaze. Nase stare crkve i manastiri nose obicno imena po brdima ili rijekama. Ovdje je slucaj da je crkva tj. manastir prozvan po rjecici pored koje je podignut.

Okolina Paprace ima mnogo starina.U samoj Papraci nadjena su 1913.godine tri komada rimskog novca. Takodje, mnogobrojna su srednjovjekovna groblja u selima oko manastira. Oko Paprace su ziva predanja o Prokletoj Jerini. Njoj se pripisuje da je narodnim kulukom gradila Jerinine kaldrme. Kad je gradila Zvornik grad prica se, kamen je vadjen iz majdana pod brdom Rudnik sjeverno od Paprace i do Zvornika dodavan je iz ruke u ruku. Tjerala je narod da rade do iznemoglosti. Treba napomenuti da predanja o Jerini ima u Bosni samo u njenim istocnim djelovima pa se ona mogu smatrati uspomenom na vladavinu srpskih despota u Srebrenici (izmedju 1411-1463).

Ne zna se tacno kad je podignuta Papraca jer o tome nema pisanih podataka. Opste je predanje da je Papraca zaduzbina zupana Vukana, sina Nemanjina, a da je crkvu zavrsio Visoki Stefan.
Po drugom predanju bile su cetiri sestre i one su gradile Papracu. Takodje neki izvori dovode postanak Paprace u vezu sa kraljem Dragutinom i njegovim sinovima koji je zaista vladao Bosnom i imao «svog» bosanskog episkopa Vasilija pa je mogao da gradi crkve i manastire po Bosni. Znacajan je i jedan detalj u gradjevinskom materijalu. U zapadnom zidu crkve uzidan je veci komad od jednog srednjovjekovnog stecka s macem u reljefu. Ne moze biti sumlje da je taj stecak uzidan prilikom same gradnje crkve. Ostaje samo pitanje kada je to moglo da bude i odakle je donesen taj stecak. Stecaka ima i u zidovima oko crkve. U Papraci ima karakteristican arhitektonski detalj koji govori o vremenu nastanka manastira.To su nekolike skrivnice u crkvi koje pokazuju ne samo da je Papraca bila bogat manastir vec da je gradjena u vrijeme kada se to blago moralo skrivati. Na osnovu svega ovoga vrlo je vjerovatno da je Papracu mogao podici kralj Dragutin u periodu prije Turaka. U crkvi u Cajnicu ima evandjelje koje je 1513.god.pisao pop Jovo a donio ga je pop Vuk iz manastira Papraca.

Najstariji do sada pisani pomen Paprace je iz 1550.godine. Radi se o zapisu na evandjelju sto ga je te godine poklonio ruski protoprezviter Jakov. Ovaj zapis pokazuje ocigledno da je manastir morao postojati prije 1550.godine. Ako nista drugo a ono pripreme za odlazak u Rusiju, putovanje i boravljenje u njoj radi skupljanja darova kao i povratak, nisu se u to vrijeme mogli obaviti za jednu godinu.U staroj pravoslavnoj crkvi u Sarajevu cuva se jedan kovcezic (civot) od srebra sa pozlacenim djelovima koji je bio svojina Paprace a 1679.godine.dospio je kupovinom u Sarajevo. Civot su nacinili 1586.godine iguman pop jeromonah kir Zaharija i bratstvo.
Prvo od 12 pisama ruskih vladara srpskim manastirima,sto ih je Vasilije Djeric nasao u moskovskom arhivu i prepisao 1907. jeste pismo ruskog cara Feodora Ivinovica iz avgusta 1588.god. kojim se daje pomoc srpskom manastiru Papraca i dopusta paprackim kaludjerima da mogu dolaziti u Rusiju radi milostinje. Predanim radom igumana i uz izdasnu pomoc Rusije Papraca je napredovala i odrzavala se i onda kad su nastale teske ratne godine. Od stradanja u vrijeme ratova 1683-1699 a osobito su od decembra 1688-1689 godine kada su austrijanci drzali Zvornik kao i od stradanja u vrijeme borbi oko Zvornika 1717.godine svakako da ni Papraca nije ostala postedjena. Ona je mogla da strada neposredno usljed nasilja turskih trupa i muslimanskih emigranata iz Budima koji su se naselili na manastirsku zemlju i u neposrednoj blizini crkve. Posredno je stradala Papraca na taj nacin sto je stradalo i znatnim djelom se iselilo dotadasnje pravoslavno stanovnistvo. Tada se pravoslavni svijet iz Paprace i okoline seli u Srbiju i Bosansku posavinu. Po narodom predanju koje je zabiljezeno u Papraci Turci su razorili manastir kad su vojevali s generalom Petrom tj. s austrijskim generalom Petrasem koga su potukli kod Zvornika 1717.godine. Tih godina stradali su mnogi pravoslavni i katolicki manastiri i crkve. Zabiljezeno je da je u manastiru bilo 35 kaludjera i da su Turci smatrajuci ih vinovnicima rata 1717.godine isjekli sve sem jednog. Inace u toku i poslije ratova od 1683-1738 Turci su uopste vrsili veliki pritisak na pravoslavne Srbe a u samoj Papraci. To su cinili i Feradbegovici doseljenici iz Budima, tako da je kaludjerima onemogucen opstanak i oni su se razisli povukavsi i narod sa sobom.

Od kako je bila napustena u prvoj polovini XVIII vijeka Papraca je mnogo stradala. Zgrade oko crkve su skroz unistene, sa crkve je pao krov i po crkvi je izraslo rastinje. Kako kaze jedno predanje u crkvi je izrastao jedan cer i grab i muslimani su prijetili pravoslavnima da ce ih vjesati o taj cer. Posto su stara crkvena vrata i ploca od patosa bile odnijete u Travnik na neku dzamiju, crkva je zatvarana obicnom lepenkom. 50-tih godina XIX vijeka osjetilo se da je u Bosni doslo snosljivije vrijeme za hriscane. U to novo doba doslo je do gradjenja novih crkava i obnavljanja manastira. Pravoslavni svijet iz Hercegovine i Crne Gore je ponovo poceo da se naseljava oko manastira Papraca. Rad na obnovi Paprace zapoceo je pop hadzi Zaharija Popovica. Na njegovom nadgrobnom spomeniku pise da je zavrsio obnavljanje crkve 1853.godine . Papraca je po najprije obnovljena kao crkva a tek kasnije u njoj obnovice se i manastirski zivot. Pored naroda iz Paprace u obnavljanju crkve ucestvovali su i Srbi iz Sarajeva. Carski dvijeri i prijestone ikone darivao je major Misa Anastasijevic iz Beograda a radio ih slikar Milija Markovic. Godine 1905. sagradjen je manastir konak a 1936.godine dovrsen je zid oko manastira. Na 1. januar 1914.godine Papraca je pripala Zvornicko-Tuzlanskoj eparhiji.

Korisceni dijelovi iz tekstova o manastiru "Papraca", arhiva SANU